Nieuwe partner van NRP: DOOR architecten

Met ontwerpkracht werken aan florerende omgevingen voor mens, plant en dier. Dat is het uitgangspunt van DOOR architecten, de nieuwe partner van het Nationaal Renovatie Platform (NRP). We spraken met medeoprichter Karin Dorrepaal over hun visie op renovatie, samenwerking en regeneratief ontwerpen.

Jong, divers en betrokken
“Wij zijn een leuke club van zo’n 30 vakmensen. Heel internationaal, jong (van geest) en superdivers,” vertelt Karin. “Met onze ontwerpkracht willen we florerende werkomgevingen maken. Goed voor planten, mensen én de wereld.”

Dat levert een breed scala aan projecten op, van renovaties in de sociale woningbouw tot verduurzaming van gemeentelijke gebouwen. “We werken veel aan naoorlogs bezit. Dat is een relevante opgave, juist omdat die voorraad zo groot is en je echt impact kan maken. Het is een uitdaging, maar inmiddels hebben we daar veel ervaring mee opgedaan,” zegt Karin.

Foto: DOOR architecten, Revitalisatie portiekflats ACA voor Woonin. Fotograaf: Theo Scholten

Grootschalige renovaties
Een goed voorbeeld is Utrecht Overvecht, waar DOOR al jaren actief is. Karin: “We hebben daar in zeven jaar tijd met een hecht team samengewerkt aan het renoveren van een aantal flats. In totaal gaat het om ruim 1800 woningen verdeeld over vijf ensembles.”

“Door de woningen in een ‘treintje’ aan te pakken, wisten we iedere fase te verbeteren op technisch, circulair en sociaal vlak, en te variëren in architectuur,” legt ze uit. Een uitgekiend technisch ontwerp is de duurzame basis voor alle 1800 woningen, het ‘chassis’. Vervolgens is ieder ensemble voorzien van een op maat gemaakte ‘carrosserie’, een robuuste, hedendaagse en frisse gevel die goed aansluit op de context.

“Bij het eerste ensemble ontdekten we dat het bestaande hekwerk eigenlijk heel mooi was. In plaats van het te vervangen, hebben we het refurbished en hergebruikt. Glas uit een latere fase is weer toegepast in de volgende woningen. Zo voerden we per fase verbeteringen door in techniek, circulariteit en architectuur,” vertelt Karin.

Samenwerken op lange termijn
Een ander voorbeeld van het werk van DOOR is de renovatie en verduurzaming van gemeentelijk vastgoed in Eindhoven, waar ze samenwerken met het consortium !MPULS. Karin: “Het gaat hierbij niet alleen om het verduurzamen van 7 gemeentegebouwen, maar ook om een andere manier van samenwerken. Door gelijkwaardigheid en gezamenlijke verantwoordelijkheid te combineren, kunnen we langetermijnbeslissingen nemen en breder kijken dan één project.”

“Het consortium werkt al tien jaar samen, met een verwachte verlenging van vijf jaar. Dankzij de verschillende expertises binnen het consortium en de focus op meerdere panden kunnen belangen beter worden afgewogen. Zo is het monumentale stadhuis in Eindhoven inmiddels van het gas af, wat al op korte termijn veel CO₂ bespaart. Door integraler te kijken en letterlijk schouder aan schouder samen te werken met de gemeente, kunnen minder gangbare, maar vaak betere beslissingen worden genomen,” zegt Karin.

Foto: DOOR architecten, Tuin van BRET, Sloterdijk

Circulariteit als basis
Circulariteit zit in het DNA van DOOR. Karin legt uit: “We zijn ermee opgegroeid. Ons eigen paviljoen in de Tuin van BRET naast station Amsterdam Sloterdijk, hebben we 10 jaar geleden opgebouwd uit zo veel mogelijk materialen die we een tweede leven hebben gegeven. Denk aan zeecontainers, kozijnen, houten balken, staal, toiletpotten, elektra, wandafwerking, meubilair en nog veel meer. Dat heeft ons veel geleerd, niet alleen in technische zin, maar ook over andere vormen van samenwerking en andere (ontwerp)processen om hergebruik toe te passen. En het houdt niet op bij de oplevering: op basis van enquêtes en empirisch onderzoek voeren we continu verbeteringen door, waardoor onze werkplek steeds fijner, leuker en gezonder wordt. De lessen uit het paviljoen past DOOR direct toe in projecten. “Zo ontwikkelen we nieuwe manieren van ontwerpen, van samenwerken en ervaren we hoe een gezonde werkplek echt werkt,” aldus Karin.

Flourish Framework
Hoewel er steeds meer aandacht is voor duurzaamheid, ziet Karin dat de nadruk vaak nog ligt op cijfers. “Er wordt vooral gekeken naar kwantitatieve doelstellingen, terwijl de kwalitatieve aspecten te regelmatig van tafel vallen. Gelukkig groeit het besef dat het anders moet. Mensen willen wel, maar weten nog niet altijd hoe. Daarom werken we inmiddels volgens een regeneratieve ontwerpmethode, het Flourish Framework. We spiegelen ons ontwerp aan dit raamwerk, waarin we zes stromen onder de loep nemen: water, groen, energie, materiaal, sociaal en voedsel. We formuleren ambities, zowel kwantitatief als kwalitatief. Dit proces doorlopen we in iedere ontwerpfase, als een check op ons eigen werk, én als een gespreksleidraad met onze opdrachtgever en andere stakeholders. Om zo uit te komen op projecten die zo veel mogelijk richting een florerende leefomgeving gaan.

De mens centraal
Uiteindelijk doe je het voor de mensen die er wonen of werken, zodat zij zich er goed voelen, in balans met de natuur. In Overvecht is dat bijvoorbeeld een echte sociale renovatie geworden, met initiatieven zoals woningdelen voor onderwijzers en begeleid wonen voor jongeren uit de buurt. Alle entrees zijn na revitalisatie ook bereikbaar vanuit het prachtige groene binnengebied. Zowel portiek als hof is daardoor prettiger en veiliger in gebruik.” zegt Karin.

Een ander inspirerend voorbeeld is het Rivierenhuis. Karin: “We hebben in kaart gebracht hoe maatregelen scoren op CO₂-reductie, kosten, bewonerscomfort en opschaalbaarheid. Zo kan opdrachtgever Eigen Haard de ingreep bij andere projecten herhalen. Kijk je met een brede bril – architect, aannemer en amoveerder samen – dan ontstaat een ‘Triple A’-team. Dat is vaak efficiënter, al vraagt het meer afstemming en een lange adem.” Deze integrale aanpak loont: De eerste bewoners zijn teruggekeerd, de tevreden gezichten en enquêtes wijzen uit dat men erg blij is (weer) in Rivierenhuis te wonen.

Waarde van het NRP
Volgens Karin sluit het NRP goed aan bij waar DOOR voor staat. “Wat het NRP extra waardevol maakt voor ons, is dat er aandacht is voor het naoorlogse bezit. Hoe kun je renoveren en transformeren binnen de beschikbare budgetten, en tegelijk rekening houden met historische en culturele waarden?” Karin besluit: “Het is fijn dat het NRP er is. We kunnen er ervaringen delen, kennis opdoen en ons netwerk vergroten. Maar vooral: samen werken aan een gebouwde omgeving die niet alleen duurzaam is, maar waarin mens, plant en dier echt kunnen floreren.”