Een interview met Marnix Norder

Hoe ziet de bouwwereld eruit in 2050? 

M: ‘De bouwwereld is ontzettend conservatief, dus er verandert bijna nooit iets. Tegelijkertijd denk ik dat AI een enorme verandering gaat brengen. De industriële bouw wordt steeds makkelijker en een groot deel van de bouw zal waarschijnlijk geautomatiseerd worden. 

Een architect kan in de toekomst bijzondere ideeën hebben over hoe iets eruit moet zien, maar heeft dan geen tekenaar meer nodig om er een bouwbaar gebouw van te maken. Vervolgens wordt er steeds meer in fabrieken gebouwd, in kant-en-klare onderdelen die op locatie worden gestapeld. Het wordt geen eenheidsworst, want de architect bepaalt nog steeds de verhoudingen en uitstraling. Maar het bouwen zelf wordt veel minder arbeidsintensief en vraagt veel minder handjes. 

De andere tak van sport is de transformatie van bestaande gebouwen. Die blijft veel meer volgens de oude lijn verlopen, omdat die moeilijker in een geautomatiseerd systeem te vatten is. AI kan delen van het ontwerp overnemen, maar uiteindelijk blijft het veel handwerk om een bestaand gebouw om te zetten naar wonen of een andere functie.’

Dus bestaand vastgoed wordt over 25 jaar niet heel anders aangepakt dan nu?

M: ‘Dat denk ik. Maar het kan goed zijn dat ik het helemaal mis heb.’ 

En verandert de waardering van bestaand vastgoed ten opzichte van nieuwbouw?

M: ‘Ik denk dat de bestaande stad en bestaande gebouwen steeds meer worden omarmd vanwege hun identiteit, historie, cultuurhistorie en sociaal erfgoed. Sloop en nieuwbouw stuiten nu al op weerstand en ik verwacht dat het hechten aan wat we hebben alleen maar toeneemt. 

Tegelijkertijd wordt het financieel ingewikkelder. Nieuwbouw wordt relatief goedkoper, terwijl transformatie van bestaand vastgoed steeds duurder wordt. Het is nu al snel duurder dan sloop-nieuwbouw. Als dat verschil te groot wordt, gaat dat schuren. Door dichter en efficiënter te bouwen ontstaat meer bouwvolume en dus een hogere grondopbrengst dan bij renovatie en restauratie. Of het goed is voor de stad, is een tweede.’ 

Tekst gaat verder onder de quote 

Welke veranderingen kunnen we morgen al starten?

M: ‘Ik geloof sterk in het AI-verhaal. De detaillering van gebouwen kan op korte termijn al grotendeels door geautomatiseerde tekensystemen worden gedaan. Het uitwerken binnen bepaalde kaders is veelal monnikenwerk. Een computer kan dat sneller en beter en maakt in principe geen fouten, zolang de uitgangspunten goed zijn ingevoerd. Het bedenken blijft bij de architect, maar het tekenen niet. Deze verandering kan razendsnel gaan.’ 

Welke rol heeft Steenvlinder richting dit toekomstbeeld?

M: ‘Je zult als Steenvlinder mee moeten veranderen. Daar zijn we nu ook mee bezig: wat betekent AI voor ons? Bij nieuwbouw wil je mensen invloed laten hebben op het ontwerp. Ik denk dat AI juist een kans biedt om mensen meer invloed te geven op de uitgangspunten van het ontwerp, meer richting mede-opdrachtgeverschap. De achterkant kan steeds verder worden geautomatiseerd. Dat is een zegening en iets positiefs.’

Artikel gaat verder onder de afbeelding

Gaan we in de toekomst minder bestaand vastgoed transformeren door de efficiëntieslag in nieuwbouw? Of blijft de waardering van bestaand vastgoed toenemen?

M: ‘Dat vind ik echt een risico. Neem Gemeente Rijswijk, waar een aantal schoolgebouwen is gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Daarmee kan een stukje identiteit van de wijk verloren gaan. Daar wordt door ambtenaren en bewoners steeds anders naar gekeken. Het zal meer een strijd worden. 

Een deel van de oplossing kan liggen in combinaties: het bestaande gebouw behouden en bijvoorbeeld optoppen. Dat gebeurt nu nog relatief weinig, mede omdat bestemmingsplannen moeten worden aangepast. 

Een voorbeeld is het KPN-gebouwtje in Amsterdam waar wij mee bezig zijn. Daar willen we het gebouw behouden en optoppen. Zo behouden we de CO₂-footprint en identiteit én combineren we behoud met nieuwbouw.’

Lees hier ook het interview dat Lûte afnam met Roeland de Jong