Openingswoord NRP Congres: ‘Je weet nooit wat je tegenkomt. En toch begin je.’

Dit was het openingswoord van Elisabeth Boersma, directeur-bestuurder van NRP, tijdens het jaarlijkse NRP Congres op 5 november 2026 in Keilepand, Rotterdam.

Wat een plek. We staan in een voormalige groente- en fruitloods, gelukkig niet gesloopt. Het pand verloor zijn functie en kreeg nieuw leven, vol ondernemers, muziek en ideeën, dankzij een niet vanzelfsprekende coalitie. Zo zitten we hier meteen midden in ons onderwerp: wat er al staat, kan veel meer aan dan wij denken. Wat er staat is geen restant van gisteren, maar de grondstof voor morgen. 

3°C

Die kijk hebben we hard nodig. Jullie hebben het vast gehoord: De Europese Unie, Wobke Hoekstra voorop, vraagt landen zich voor te bereiden op drie graden opwarming. Drie graden! Dat betekent zomers met bosbranden en duizenden doden als het nieuwe normaal, dat de Maeslantkering niet 1 keer in de tien jaar maar tien keer per jaar dichtgaat. Mijn antwoord hierop: laten we direct en stevig doorpakken: om ons aan te passen aan dat veranderende klimaat én om tegelijk de temperatuurstijging zoveel mogelijk tegen te gaan. 

Dat vraagt om een andere bouw- en ontwikkelpraktijk. Niet méér van hetzelfde, maar slímmer met minder en vooral met wat er al is. Minder uitstoot, minder materiaal, meer klimaatbestendigheid, meer waarde voor planeet én mens. Dat lukt alleen met nieuwe coalities en nieuwe ketens, en die worden vandaag hier, over de grenzen van de eigen organisaties, gevormd. 

Tekst gaat verder onder de afbeelding

€ € €

Daarvoor moeten we wel anders rekenen. Met de factor tijd en met een ander begrip van waarden. De partij die vandaag breed investeert, is namelijk niet altijd de partij die de opbrengsten van een duurzame aanpak incasseert. Nu rekenen we een renovatie of gebiedsontwikkeling af op de haalbaarheid van één project en één investeerder. Maar de waarde van de bestaande omgeving ontstaat over veel langere tijd en overstijgt de grenzen van de afzonderlijke projecten. Dat is niet alleen een financieel probleem. Het is een probleem van hoe we onze omgang met de bestaande omgeving hebben georganiseerd, en hoe we deze waarderen.

Waarden

Wat is het bestaand weefsel waard als je niet meer dagelijks kunt functioneren, je buren niet meer kent en niet prettig kunt wonen? Als zingeving, natuur, een gezond lichaam en vrienden verdwijnen? We kunnen deze waarden niet in de huidige businesscases onderbrengen terwijl ze onbetaalbaar zijn. Daarom hebben we andere economische modellen nodig, waarin de looptijd van de investering past bij de looptijd van de waarde die we willen creëren. Bovendien verdienen sociale en maatschappelijke waarden een eerlijke plek in elke opgave, project en proces.  

Daarom vraag ik jullie om vanaf vandaag in je werk elkaar blijvend deze vraag te stellen als moreel kompas: vanuit lange termijn bezien, wat brengt deze beslissing, de wijk, de bewoners, de wereld?  

Tekst gaat verder onder de afbeelding 

Vanuit die lange termijn zijn hergebruik, behoud en renovatie dus meer dan duurzaam. Ze zijn een uitweg uit de politieke focus op nieuwbouw, die te nauw is en op veel vlakken te duur. Bij het NRP komen partijen samen die de bestaande gebouwde omgeving toekomstbestendig maken, met leefkwaliteit en gezonde businesscases als voorwaarden. En de belangrijke vraag dááronder: hoe organiseren we die toekomst samen met de mensen die er wonen? 

People, planet, profit

In twee toekomstateliers met onze partners van het NRP en het College van Rijksadviseurs, kwam één uitkomst naar voren: ‘een cultuuromslag naar een wereld groter dan ik’. We zien de bestaande voorraad niet langer als vastgoedportefeuille, maar als maatschappelijk ecosysteem: woningen, grond, materialen en gemeenschappen, beheerd voor huidige en toekomstige generaties. We gaan dus niet alleen anders bouwen en renoveren. We willen leren anders te kijken, anders samen te werken en andere waarden te creëren. Daar gaan we op dit congres mee verder.

Tot slot

Het vertrouwen dat we het beter kunnen benutten, hebben we al jaren. Vandaag voegen we daar iets aan toe: het lef om vanuit gedeelde verantwoordelijkheid maatschappelijke doelen te stellen voor een gebied. Doelen die richting geven aan de ruimtelijke ontwikkeling. En dan: doorpakken. Want drie graden opwarming is onbekend terrein, en ik ben benieuwd wat dat met onze actiebereidheid doet. Wie weleens iets heeft verbouwd, weet één ding zeker: je weet nooit wat je tegenkomt. En toch begin je.

Foto’s: Fred Ernst