Later is allang begonnen
Manon Verhoeks: ‘Ik heb mijn collega Simon Ruijs geïnterviewd, directeur van Hagemans en een gedreven aanjager van het beter benutten van bestaande bouw. Met zijn visie op onder andere flexibiliteit, circulariteit en transformatie daagt hij de sector uit om anders te kijken naar de gebouwde omgeving.’
Bouwen in een wereld die blijft veranderen
De bouwwereld van 2050 ziet er volgens Simon fundamenteel anders uit dan vandaag. Niet omdat we meer bouwen, maar omdat we anders zijn gaan kijken. Waar de sector decennialang draaide om groei, snelheid en nieuwbouw, verschuift de focus naar flexibiliteit en aanpasbaarheid.
In 2050 is de gebouwde omgeving geen statisch eindproduct meer, maar een dynamisch systeem dat meebeweegt met de samenleving. Gezinnen worden kleiner, woonbehoeften veranderen continu en de voorspelbaarheid van vandaag bestaat morgen simpelweg niet meer. Dat vraagt om gebouwen die kunnen meebewegen: losmaakbaar, aanpasbaar en ontworpen met het oog op verandering.
‘Door bestaande concepten toe te passen en herhaalbaar te maken, kan de sector met minder capaciteit toch meer bereiken.’
Simon ziet daarom een duidelijke ontwikkeling richting nieuwe woonvormen, waarbij samenleven aan het begin van je wooncarrière soms anders start, omdat woonruimte op dit moment schaars is. We moeten stoppen met bouwen voor het probleem van nu en starten met bouwen aan oplossingen voor problemen van de toekomst.
Naast de ruimtelijke en maatschappelijke opgaven speelt ook een andere realiteit een steeds grotere rol: het arbeidstekort. De bouwsector staat al jarenlang onder druk door een groeiend tekort, en die druk zal richting 2050 alleen maar toenemen. Dit illustreert het belang van anders kijken naar de opgave. De sleutel zit hem in dit geval in het anders organiseren: meer ketensamenwerkingen, langetermijndenken en slimmer gebruikmaken van data en technologie. Door bestaande concepten toe te passen en herhaalbaar te maken, kan de sector met minder capaciteit toch meer bereiken.
Een goed voorbeeld hiervan is de renovatie van een eengezinswoning uit 1964 naar “De Standaard”. In de basis bestaat zo’n renovatie voor ongeveer 90% uit voorspelbare en herhaalbare werkzaamheden, terwijl slechts 10% daadwerkelijk om maatwerk vraagt. Toch worden dergelijke projecten nog vaak benaderd als unieke opgaven, waardoor veel tijd en capaciteit verloren gaan aan telkens opnieuw ontwerpen, voorbereiden en organiseren.
Tekst gaat verder onder de quote
Simon Ruijs
‘We moeten stoppen met bouwen voor het probleem van nu en starten met bouwen aan oplossingen voor problemen van de toekomst.’
De oogst van het bestaande
Voor Simon ligt de sleutel tot de toekomst niet in nieuwbouw, maar juist in het bestaande. Nederland staat al vol en dat is geen beperking, maar een kans. Door onder andere woningen te splitsen, te delen of anders in te delen, ontstaan er nieuwe voordeuren zonder dat er extra vierkante meters nodig zijn. Daarmee wordt bestaande bouw niet alleen een aanvulling op nieuwbouw, maar een volwaardig onderdeel van de oplossing voor de woningopgave.
Die visie raakt een trend die breed wordt gedragen: het idee dat we alleen nog bouwen als het echt nodig is en dat transformatie en renovatie de norm worden. Dat vraagt een andere mindset. De grootste uitdaging zit niet in wat er kan, maar in wat we denken dat er kan. Daarbij is het essentieel dat ook wet- en regelgeving meebeweegt met die denkwijze. Wanneer bestaande gebouwen een nieuwe bestemming kunnen krijgen, moeten procedures deze ontwikkeling ondersteunen in plaats van bemoeilijken.
Een voorbeeld daarvan is de transformatie van leegstaande kantoren naar woningen. Hoewel de behoefte aan woningen groot is, sluiten bestemmingsplannen en procedures niet altijd aan op dit soort initiatieven. Daardoor kan hergebruik onnodig vertraging oplopen.
Later is allang begonnen
De toekomst begint niet in 2050, maar morgen. Oplossingen zoals woningdelen, splitsen, optoppen, renoveren en transformeren zijn er al. De uitdaging zit in het durven opschalen, standaardiseren en vooral: toepassen zonder telkens opnieuw te beginnen.
Artikel gaat verder onder de afbeelding (een van de excursies van de NRP Opleiding)
Verbinden om te versnellen
In die transitie naar een bouwwereld waarin beter benutten centraal staat, speelt het Nationaal Renovatie Platform een cruciale rol. Niet als partij die het antwoord geeft, maar als platform dat mensen, ideeën en praktijkervaring samenbrengt. Want juist in de ontmoeting tussen verschillende perspectieven ontstaat vernieuwing. Het NRP verbindt partijen die elkaar normaal niet vanzelf vinden en maakt kennis en best practices toegankelijk voor de sector als geheel. Daarmee versnelt het platform precies datgene wat volgens Simon nodig is: niet nóg meer losse initiatieven, maar ketensamenwerking en gedeelde inzichten die opschalen. Niet opnieuw beginnen, maar samen verder bouwen op wat er al is.
De kracht van wat er al is
De visie van Simon is helder: de toekomst van de bouwwereld ligt niet in het blijven toevoegen, maar in het beter benutten.
Beter benutten van ruimte.
Beter benutten van gebouwen.
Beter benutten van wat we al weten.
En het beter benutten van de mens.
Stop met twijfelen en begin met doen.
Lees ook deze artikelen:
Trendboek 2026
Ruben Kramer & Robbert-Jan Hofman (Stadgenoot)
Ruben Kramer interviewt collega Robbert-Jan Hofman, Senior projectontwikkelaar Vastgoedverbetering bij woningcorporatie Stadgenoot. Hij werkt aan verschillende vastgoedverbeteringsprojecten in Amsterdam en heeft een frisse blik binnen de corporatie op het gebied van renoveren en kansen benutten in bestaande bouw.
Trendboek 2026
Claudia Versloot (Gemeente Groningen) & Ben van der Meer (Stadsbouwmeester)
Op een warme middag, in de schaduw van een boom bij het voormalige Dudok-pompstation in Groningen, vertelt stadsbouwmeester Ben van der Meer aan Claudia Versloot zijn visie op de stad van morgen. We zitten op een plek met zichtlijnen, geschiedenis en gelaagdheid – precies de elementen waar zijn verhaal over gaat. Niet over nieuwe iconen, maar over wat er al staat. Welke rol speelt bestaand vastgoed daarin?
