Roos Spee wint NRP Masterprijs 2025

Het onderzoek van Roos Spee richt zich op een belangrijk gemis in de energietransitie: de rol van monumenten in het behalen van duurzaamheidsdoelen. Deze circa 150.000 monumenten zijn momenteel vrijgesteld van eisen als het energielabel. Hierdoor ontbreekt een gestandaardiseerde aanpak, wat essentieel is voor het stimuleren van energie-efficiëntie.

De vakwereld heeft behoefte aan methoden waarmee concrete stappen naar de toekomst gemaakt kunnen worden, ziet de jury. Roos laat met haar onderzoek zien dat energielabeling van monumenten kan, zonder dat oplossingen de erfgoedwaarde van gebouwen ondermijnen. Met de uitkomsten van haar onderzoek kunnen erfgoedspecialisten en beleidsmakers morgen meteen aan de slag. Als het aan de jury ligt, dóen ze dat ook.

Dit project van Frederieke Hakman richt zich op de structurele leegstand van verdiepingen boven winkels in de Amsterdamse binnenstad. Waar het ooit vanzelfsprekend was om boven je eigen zaak te wonen, is dat nu vrijwel onmogelijk. Frederieke wijst op het onbenut potentieel van leegstaande ruimtes boven winkels in de Leidsestraat. Hoe is het mogelijk dat er in het hart van Amsterdam vele vierkante meters leegstaan, terwijl het voor jongeren onmogelijke is om betaalbaar te wonen in de stad?

De jury is unaniem in haar oordeel dat Frederieke Hakman project bij de winnaars hoort. Ze pakt namelijk – met verve – in een klap twee urgente opgaven aan: het oplossen van leegstand boven winkels en het bieden van woonruimte aan jongeren. Frederieke schept met haar project voorwaarden om het potentieel weer bruikbaar te maken. Een sterk voorbeeld van stadsvernieuwing nieuwe stijl, aldus de jury.

Met de focus op nieuwbouw, lijken we de bestaande woongebouwen te vergeten. Neem de grote complexen, opgeknipt in honderden stukjes privaat eigendom, die als Vereniging van Eigenaren (VvE) in de knel zitten met oplopende onderhoudskosten, een verduurzamingsopgave en aflopende erfpachtcontracten. Het project ‘Voortbouwen’ van Wessel Geysels onderzoekt hoe deze complexen te verduurzamen en tegelijkertijd de VvE’s in hun kracht te zetten. Wessel richt zich met zijn project op het Leuvehaven-complex in hartje Rotterdam.

Als je je bedenkt hoeveel VvE’s kampen met opgaven rondom verduurzaming van gebouwen, de betaalbaarheid en uitvoering gaat het je duizelen. Die duizeling wenst de jury de praktijk van renoveren en transformeren toe: het is belangrijk om kennis te nemen van de agenda die Wessel voert. Van de 8,2 miljoen woningen die Nederland telt, zijn er immers 1,4 miljoen in beheer van VvE’s. Die bredere scope van Wessels project spreekt de jury zeer aan.